دريافتن است و در اصطلاح ، علم به احكام شريعت است ، « 1 » چنان كه تعريف كرده‌اند : « هُوَ الْعِلْمُ بِاْلَاحْكامِ الشَّرعيَّةِ الْفَرْعيَةِ عَنْ ادِلَّتِهَا الْتَفْصيليَهُ » « 2 » فقه عبارت است از علم به احكام فرعى شرع اسلام ( غيراز اصول عقايد و اخلاق ) از روى منابع تفصيلى . فقه در اصطلاح قرآن و سنت ، علم وسيع و عميق به معارف و دستورات اسلامى است ، ولى بتدريج اين اصطلاح به احكام شرعى فرعى اختصاص يافت « 3 » و استخراج احكام چهارگانه وجوب ، حرمت ، كراهت و استحباب از ادلّه چهارگانه - قرآن ، سنت ، عقل و اجماع - فقه ناميده شد . فقيه كسى است كه در علم‌فقه ، صاحب نظر و متخصص باشد و بتواند حكم هر موضوعى را از منابع معتبر استنباط كند . بنابراين ، ولايت فقيه يعنى تصدى و سرپرستى و حكومت كسى كه داراى ملكهء فقاهت و اسنتباط است . وجوب تشكيل حكومت توسط فقها بيان و اجراى احكام الهى غير قابل تعطيل است و اين امر تنها از عهده فقيه اسلام شناس عادل و توانا بر مىآيد . بنابراين ، براو واجب است كه به اقامهء حكومت و ترويج احكام دين بپردازد . امام خمينى ( ره ) در اين باره مىفرمايد : امر ولايت و سر پرستى امت به فقيه عادل راجع است و اوست كه شايسته رهبرى مسلمانان است ؛ چه حاكم اسلامى بايد متصف به فقاهت و عدالت باشد . پس اقامه حكومت و تشكيل دولت اسلامى بر فقهاى عادل واجب كفايى است . بنابر اين اگر يكىاز فقهاى زمان به تشكيل حكومت توفيق يافت بر ساير فقها لازم است كه از او پيروى نمايند و چنانچه امر تشكيل حكومت اسلامى جز با هماهنگى و اجتماع همهء آنها ميسر نباشد بر همگى آنان واجب است كه مجتمعاً به اين امر اهتمام ورزيده و در صدد تحقق آن برآيند . « 4 »

--> ( 1 ) - المفردات فى غريب القران ، راغب اصفهانى ، ماده فقه . ( 2 ) - معالم الدين ، شهيد ثانى ، ص 27 ، مركز انتشارات علمى و فرهنگى ، 1362 . ( 3 ) - آشنايى با علوم اسلامى ، شهيد مرتضى مطهرى ، ج 3 ، ص 54 ، صدرا ، قم . ( 4 ) - كتاب البيع ، امام خمينى ره ، ج 2 ص 465 .